سیستم اسپرینکلر

اسپرینکلر، سیستمی برای پاشش آب است که برای کنترل آتش‌سوزی به سیستم لوله‌کشی آب شهری ساختمان‌ها وصل می‌شود. این سیستم طوری طراحی شده است تا قبل از دخالت دستی اطفاء حریق، با تشخیص آتش سوزی و بالا رفتن دما از حد معمول، با جلوگیری از گسترش آتش سرعت گرمای آتش را کم کند و بدون آسیب جدی به ساختمان یا افراد در نهایت به طور کامل آن را خاموش کند. هنگامی که جریان آب مورد نیاز برای خاموش کردن آتش سوزی، به اندازه کافی در دسترس نیست، آتش نشان‌ها از اسپرینکلر برای اطفاء حریق استفاده می‌کنند. حباب‌های شیشه‌ای حساس به حرارت یا اتصال فلزی دو طرفه بسته شده با آلیاژی قابل اشتعال، کنترل جریان آب یک آبپاش را انجام می‌دهد.

حباب (لنز فشار) جریان آب را پشت لوله نگه می‌دارد و در واقع عملکردی همانند یک پلاگین دارد که تا زمانی که دمای محیط پیرامون پاشش آب به دمای طراحی شده و از پیش تعیین شده حباب برسد، از جریان آب جلوگیری می‌کند. اسپرینکلر یا پاشنده آب در حوالی آتش عمل می‌کند و به صورت مستقل در همان محلی که آتش گرفته است فعالیت خود را شروع می‌کند و با فشار آب کنترل شده منشاء آتش‌سوزی ساختمان را با کمترین آسیب خاموش می‌کند. داخل محفظه استوانه‌ای شکل اسپرینکلر یک مایع رنگی وجود دارد که نوع اسپرینکلر را نشان می‌دهد که تا چه درجه حرارتی را می‌تواند برای اطفاء حریق تحمل کند. انواع این دستگاه شامل ۴ نوع سیستم تر، سیستم خشک، سیستم جریان آزاد و سیستم نیمه آزاد هستند.

کاربرد اسپرینکلر

کاربرد اسپرینکلر

اسپرینکلرها را در کاربردهای مختلفی می‌توان مورد استفاده قرار دارد که معمولا هم در شیرهای ساختمانی و حتی در آتش نشانی‌ها کاربرد دارند. به عنوان مثال، اسپرینکلرها در آتش نشانی وظیفه دارند تا آتش را مهار یا کنترل کنند. البته این اسپرینکلرها جدا از مهار آتش از پیش روی آن نیز جلوگیری می‌کنند‌. با توجه به این حجم از کاربردی هم که دارند، باعث جلوگیری از خسارت‌های جانی و مالی نیز خواهند شد. اما برای مصارف ساختمانی می‌توان چنین تعریفی داشت که،  اسپرینکلر نوعی آبپاش است که به سیستم لوله کشی آب شهری در ساختمان‌ها متصل می‌باشد. هر یک از این آبپاش ها به کمک یک حباب شیشه ای حساس به گرما متصل می‌شوند. حال این حباب شیشه ای، جریان آب پشت لوله را نگه می دارد و در نتیجه به عنوان یک پلاگین عمل خواهد کرد.

بدین صورت که می تواند از جریان آب جلوگیری کرده و این عمل تا زمانی ادامه دارد که تا دمای محیط اطراف پاشش آب با دمای طراحی شده برابر شود. حال این اسپرینکلرها زمانی فعال خواهند شد که درجه حرارت از پیش تعیین شده حاصل گردد. در نتیجه با افزایش دما این پاشنده‌های آب که در نزدیکی آتش هستند شروع به خاموش کردن آتش می‌کنند. حال داخل این حباب های شیشه‌‌ای نوعی مایع و بخار است که اساس کار آن‌ها نیز بر اساس همین انبساط مایعی صورت می‌گیرد.

انواع اسپرینکلر بر اساس نوع پاشش

تا اینجا درباره اسپرینکلرها و حتی تا حدودی هم درباره نوع کاربرد آن ها در مصارف مختلف آشنایی پیدا کرده اید. اما می دانستید که اسپرینکلرها با توجه به نوع پاشش آب، دارای تقسیم بندی‌هایی هستند؟ این مسئله خود یکی از پارامترهای بسیار مهمی است که بایستی هنگام خرید به آن توجه ویژه ای داشته باشید. چرا که تا حدودی نوع کارآیی هر یک و حتی عملکردی که دارند با یکدیگر متفاوت خواهند بود. حال انواع اسپرینکلر بر اساس نوع پاشش عبارتند از:

اسپرینکلر بالازن

یکی از پرکاربردترین نوع اسپرینکلرها شامل مدل بالازن آن است که فروش بالایی دارد. در این مدل اسپرینکلر معمولا پره های آن به گونه ای طراحی شده اند که می‌توانند آب را به سمت بالا هدایت کنند. پاشش آب در این مدل ها به صورت مقعر است و شکل پاشش آن ها گنبدی شکل می باشد.

اسپرینکلر پایین زن

از دیگر مدل‌های پرکاربرد اسپرینکلر شامل مدل پایین زن آن است. در این مدل اسپرینکلر پره ها به سمت پایین و به محدبی می باشند. اما شکل پاشش آب در این مدل اسپرینکلر به صورت مخروطی است و معمولا از آن ها در ساختمان های مسکونی، اداری و تجاری استفاده می کنند.

اسپرینکلر بغل زن

دیگر نوع اسپرینکلرها نیز شامل نوع بغل زن آن می‌باشد. همانگونه که از نام این مدل پیداست، پاشش آب آن از بغل می باشد و معمولا آن را در امتداد دیوارها نصب می کنند. شکل پره‌های این نوع اسپرینکلر  هلالی شکل است.

اسپرینکلر دکوراتیو

اسپرینکلر دکوراتیو دیگر مدل پرکاربرد اسپرینکلرها است که بیشتر مسئله زیبایی در انتخاب آن دخالت دارد. چرا که این نوع اسپرینکلرها همان مدل پایین زن هستند که داخل یک بدنه قرار دارند و بر روی سقف نصب می گردند.

محصولات اسپرینکر در فروشگاه آتش ندا

اسپرینکلر لوله خشک

در سیستم لوله خشک، آب به وسیله شبکه لوله کشی حاوی هوای تحت فشار با گاز نیتروژن  بسته می شوند و به محض فعال شدن اسپرینکلر، شیر سیستم باز می شود و آب با فشار به بیرون پرتاب می شود. البته در جاهایی که فشار آب ضعیف باشد، نیاز به نصب یک پمپ کمکی می باشد. از این سیستم برای دمای زیر۴۰ درجه مانند سردخانه ها، استفاده می شود، زیرا نیتروژن درون لوله ها آب را در محیط گرم نگه می دارند.

اگر حجم لوله های سیستم از ۷۵۰ گالن کمتر باشد تجهیزات سریع باز شونده بر روی آن نصب باشد. این تجهیزات در دو نوع تخلیه کننده و شتاب دهنده، ساخته شده و کمک می کنند تا شیر سیستم خشک سریعتر عمل کرده و آب زودتر به شبکه لوله کشی وارد شود.

اسپرینکلر لوله تر

این سیستم ساده ترین، به صرفه ترین، مطمئن ترین در مقابل با سایر سیستم هاست و علاوه بر آن هزینه تعمیر و نگهداری آن هم پایین تر از سایر سیستم هاست. در این سیستم آب با فشار بالا پشت عملگر شیشه‌ای قرار می گیرد و به دلیل پر بودن لوله از آب، به محض شکستن شدن شیشه، آب به سرعت به سمت بیرن پرتاب می شود. 

و چون تجهیزات کمتری نسبت به سایر سیستم ها دارد، خرابی کمتری به بار می آورد. اگر دمای محیط در سردترین شرایط ۴۰ درجه باشد، باید از سیستم های اسپرینکلر ضد یخ استفاده شود. دراین سیستم ها، از “رایزر تفنگی” یا “رایزر یک طرفه هشدار دهنده”استفاده می کنند، و از تجهیزاتی مانند شیر یک طرفه، آژیر، درجه های فشار و کلیدهای تشخیص دهنده جریان، تشکیل شده اند.

سیستم های پیش عملکرد

در این سیستم درون لوله ها از  نیتروژن استفاده می شود، که ممکن است بدون فشار یا تحت فشار باشند. جریان آب به وسیله شیر کنترل اتوماتیک متصل به سیستم اعلام حریق متوقف می شود. تجهیزات آشکار کننده حریق، در همه محل هایی که اسپرینکلر وجود دارد، نصب می شوند.

 در زمان آتش سوزی، سیستم اعلام با ارسال سیگنال باعث باز شدن شیر کنترل و ورود آب به سیستم می شود. ارسال سیگنال از دتکتور به شیر مستقیما کنترل نمی گیرد و تجهیزات سیستم اعلام حریق به وسیله دستگاه کنترل مرکزی به شیر کنترل سیستم فرمان می دهند.

روش های سیستم های پیش عملگر

فرمان باز شدن شیر اتوماتیک از طریق سیستم اعلام حریق  صادر می شود، محدودیت سایز این روش ۱۰۰۰ اسپرینکلر در هر سیستم است. پس از باز شدن شیر اتوماتیک، سیستم همانند سیستم تر عمل می کند.

فرمان باز شدن شیر اتوماتیک از طریق سیستم اعلام حریق و باز شدن اسپرینکلر صادر می شود. محدودیت سایز این نوع سیستم همانند سیستم لوله خشک تعیین شده و روش لوله کشی شبکه ای نیز مجاور نمی باشد. بدلیل تاخیر در تخلیه آب ،”مساحت طراحی” ۳۰%  افزایش می یابد.

فرمان باز شدن شیر اتوماتیک از طریق سیستم اعلام حریق یا باز شدن اسپرینکلر صادر می شود، بیشترین تعداد اسپرینکلر قابل نصب در هر سیستم  ۱۰۰۰ عدد می باشد، به این سیستم “سیستم بدون خطا” نیز گفته می شود زیرا حتی در اثر از کار افتادن سیستم اعلام حریق، به محض باز شدن اسپرینکلر، آب تخلیه می شود.

اسپرینکلر سیلابی

در این سیستم، مسیر آب بوسیله یک شیر که با فرمان سیستم اطفاء حریق عمل می کند، بسته شده و به هنگام آتش سوزی سیستم اطفاء حریق، دما و حرارت را تشخیص داده و به سیستم اسپرینکلر سیلابی دستور فعال شدن می دهد، به این صورت تمام آب با فشار در ساختمان تخلیه  می شود. 

تمامی اسپرینکلرهای نصب شده در این سیستم، از نوع ” اسپرینکلر باز”  بوده و آب در پشت شیر کنترل اتوماتیک نگه داشته می شود و در هنگام آتش سوزی، سیستم اعلام با ارسال سیگنال باعث باز شدن شیر کنترل و ورود آب به سیستم و تخلیه از تمامی اسپرینکلرها می شود.

 در سیستم های سیلابی حجم قابل توجهی از آب در مدت زمان کوتاهی تخلیه می شود. برای جلوگیری از تخلیه تصادفی آب و کم کردن خسارت های ناشی از آن، سیستم اعلام حریق به روشی طراحی شده که با تشخیص حداقل دو دتکتور، فرمان باز شدن شیر صادر شود و تشخیص آتش سوزی به وسیله یک دتکتور به باز شدن شیر منجر نمی شود.

انواع اسپرینکلر بر اساس نوع پاشش آب

همانگونه که مستحضرید؛ اسپرینکلرها یک نوع سیستم پاششی هستند که به منظور مهار آتش سوزی از آن استفاده می‌کنند. در واقع زمانی که آتش سوزی رخ می دهد، قسمت پشتی سوپاپ هاس آژیر خطر مداوم توسط آب پر خواهند شد. حال دستگاه فعال شده و آب را با سرعت و فشار بسیار بالایی به بیرون می پاشد. البته با فعال شدن این دستگاه فورا آب به بیرون پاشیده نمی شوند، بلکه وقتی سیستم فعال شود، آب به اسپرینکلرها خواهد رسید و با توجه به اینکه اسپرینکلرها دارای حسگرها هستند که با احساس حرارت و به محض فعال شدن شروع به پاشش می کنند. اما اسپرینکلرها آب را به دو صورت به بیرون می‌رانند.

اسپرینکلر چتری

نمونه دیگر پاشش اسپرینکلرها به صورت چتری است که آب را به صورت قوس دار  می‌پاشند.

اسپرینکلر معمولی

در اسپرینکلرهای معمولی آب به صورت چرخی به سمت سقف و حتی دیگر طبقات پاشیده می‌شوند.

انواع اسپرینکلر از لحاظ نوع واکنش و حساسیت

اسپرینکلرها به گونه ای طراحی شده اند که در صورت افزایش بیش از حد دما یا همان آتش سوزی بر اساس عملکردهای مختلف شروع به فعالیت می کنند. در واقع این دستگاه بر اساس نوع عملکرد، نوع سیستم، نوع کارآیی، نحوه پاشش آب، نوع واکنش و … دارای انواع بسیار زیادی می باشد. اما اسپرینکلرها بر اساس نوع واکنشی که نسبت به آتش سوزی دارند به دو دسته تقسیم می شوند که شامل موارد زیر هستند.

اسپرینکلرهای واکنش سریع

یکی از انواع واکنش های اسپرینکلرها واکنش سریع است. در واقع واکنش سریع در زمان وقوع حریق معمولا در مدت زمان بسیار کمی فعال خواهد شد.

 در این نوع اسپرینکلرها از حباب های شیشه ای با قطر ۳ میلی متر استفاده می کنند. معمولا نیز از این نوع اسپرینکلرها در آپارتمان های مسکونی و محل هایی که تجمع مردم زیاد است، استفاده می کنند.

اسپرینکلرهای واکنش استاندارد

نمونه دیگری از انواع اسپرینکلرها وجود دارد و همانگونه که از نامشان پیداست، به صورت استاندارد طراحی شده اند. معمولا این اسپرینکلرها در مقایسه با سیستم‌های نوع واکنش سریع دارای سرعت عمل پایین تر هستند. حباب شیشه‌ای این اسپرینکلرها ۵ میلی متر است و در زمان آتش سوزی واکنش کمتری نسبت به مدل‌های واکنش سریع دارند.

آتش ندا عرضه کننده انواع تجهیزات سیستم اعلام حریق و سیستم اطفای حریق در لاله زار تهران

نکات مهم و ضروری در خصوص طراحی اسپرینکلرها

با اسپرینکلر، انواع آن ها، مشخصاتی که دارند و حتی مزیت استفاده از آن آشنا شده اید. اما در خصوص استفاده از اسپرینکلرها بایستی نکات مهمی را مورد توجه قرار دهید تا در صورت نیاز هیچگونه مشکلی پیش نیاید.

توجه داشته باشید که حداقل فشار خروجی در آپارتمان های مسکونی باید ۲/۲ آتمسفر باشد.
باید میزان ماكزيمم فضاهایی که توسط پاشنده ها قابل پوشش هستند، به ارتفاع سه متر و هجده(۱۸) متر مربع لحاظ گردند.
بایستی در استفاده پاشنده های سقف توجه زیادی داشته باشید و به گونه ای آن ها را نصب کنید که هیچ مانعی باعث پاشش آب به اطراف نباشد.

بروزرسانی در تاریخ ۱۴۰۱/۰۵/۳۱